Funding en matching voor banken in Nederland

Als de banken in Nederland kredieten verstrekken aan een bedrijf, een andere bank, de overheid of een particulier, moeten zij daarvoor gelden hebben aangetrokken. Het krediet moet “gefund” worden. Funden is de wijze waarop de banken in Nederland middelen aantrekken om daarmee kredieten te kunnen verlenen. Uiteraard is het niet zo, dat precies aan te geven is welke kredieten door welke passiefpost is gefinancieerd. De banken in Nederland kennen dagelijks geldstromen, zowel inkomend als uitgaand, van welke miljoenen euro’s.

In theorie kunnen de banken in Nederland voor de financiering van haar uitzettingen zowel eigen als vreemd vermogen aantrekken. In de praktijk zullen de banken in Nederland het eigen vermogen alleen versterken uit solvabiliteitsoverwegingen en niet omdat ze financieringsmiddelen nodig heeft. De financiering van de kredietverllening vindt derhalve voornamelijk plaats via een uitbreiding van het vreemd vermogen, in de vorm van obligaties, onderhandse leningen, spaargelden, deposito’s en rekening-courant gelden.

Wanneer de banken in Nederland beslissen welke gelden er moeten worden aangetrokken, zal dit ingeven worden door wat er aan de actiefzijde van de bankbalans gebeurt.

Hiermee komen we op het begrip matching. Onder matching wordt verstaan de aansluiting tussen activa en passiva voor wat betreft rentetypische looptijden, dat wil zeggen de looptijd waarvoor de rente vast ligt.

In de periode voor de Tweede Wereldoorlog en ook nog geruime tijd erna werd in het bankwezen de “golden rule of banking” gehanteerd. Dit hield in dat de looptijden van activa en passiva met elkaar in overeenstemming waren.

Met andere woorden: lange kredietverlening werd met lange middelen gefinancieerd en korte uitzettingen met kort geld. In de loop der jaren is hier verandering in gekomen en is deze transformatiefunctie van het bankwezen belangrijker geworden.

Deze transformatiefunctie houdt onder andere in dat de banken in Nederland kort geld aantrekken om dat vervolgens te gebruiken voor kredietverlening met een lange looptijd. Dit betekent een doorbreken van de “golden rule of banking” en tevens de creatie van een mismatch. Het bestaan van een mismatch in de balans is voor de banken in Nederland aantrekkelijk, omdat het een vergroting van de rentemarge betekent. Normaliter zak de rentevergoeding op kort geld beneden die van lang geld liggen. De banken in Nederland kunnen derhalve relatief goedkoop kort geld aantrekken om dit vervolgens voor een langere periode (en tegen een hogere rente) uit te zetten.

Mismatch een risico voor banken in Nederland

De laatste jaren zijn ook bij kredieten aan het bedrijfsleven constructies gebruikelijk geworden waarbij de banken in Nederland voor een lange (contractuele) periode geld verstrekken. De rente op de lening wordt echter om de drie of zes maanden aangepast. Zo’n lening wordt dan ook rentetypisch als kortlopend beschouwd. Wanneer de banken in Nederland dergelijke leningen fnancieren met kort geld, betekent dat dan ook geen vergroting van de mismatch, omdat de banken in Nederland geen renterisico’s lopen over deze leningen. Dit soort leningen worden roll-overs genoemd.

Hiermee zijn we gekomen bij de risico’s voor de banken in Nederland wanneer deze besluiten kort geld te gebruiken voor lange uitzettingen. Het opbouwen van een mismatch in de balans kan lucratief zijn wanneer er sprake is van een normale rentestructuur, dit wil zeggen wanneer de korte rente beneden de lage rente ligt. Indien er sprake is van een vlakke rentestructuur (waarbij korte en lange rente vlak bij elkaar liggen), wordt het al minder aantrekkelijk. Ronduit gevaarlijk is het wanneer er een omgekeerde rentestructuur bestaat. Hierbij zal de korte rente zich boven de rente op de kapitaalmarkt bewegen. In Nederland hebben we in het afgelopen decennium een dergelijke situatie herhaaldelijk gekend, waarin de banken in Nederland met een aanzienlijk mismatch  in de problemen konden komen. Aan de passiefzijde moeten kortlopende deposito’s worden aangetrokken tegen hogere tarieven dan op de vervallende deposito’s wordt vergoed. Aan de actiefzijde van de balans krijgen de banken in Nederland op het uitstaand lang krediet evenwel dezelfde rente als voorheen. Het resultaat is dan een aantasting van de rentemarge, hetgeen uiteindelijk dan ook tot een lagere jaarwinst leidt.

Mismatch tussen activa en passiva levert derhalve een renterisico op voor de banken in Nederland.

Leave a Reply